Van loopband thuis naar inspanningstest: zo weet je echt hoe fit je bent

Je loopt drie keer per week op je loopband, je horloge houdt je hartslag bij en je app geeft je een schatting van je VO2max. Handig, maar hoe betrouwbaar is dat eigenlijk? Wie serieus traint voor een halve marathon, terugkomt van een blessure of gewoon wil weten waar de grenzen liggen, merkt vroeg of laat dat schattingen tekortschieten. Een echte inspanningstest geeft het antwoord. In dit artikel lees je wat zo’n test meet, hoe hij verloopt en waarom de apparatuur in een sportmedisch lab anders is dan de loopband in je woonkamer.

Wat een sporthorloge wel en niet kan

Moderne wearables zijn knap. Ze meten je hartslag, schatten je trainingsbelasting en rekenen een conditiescore uit. Maar het blijven afgeleide waarden. Je VO2max wordt bijvoorbeeld berekend op basis van je tempo en hartslag, niet gemeten aan de hand van je ademhaling. Een afwijkende hartslagsensor, een loopband die net iets anders loopt dan hij aangeeft of een dag waarop je slecht geslapen hebt, en het getal schuift meteen een paar punten op.

Voor recreatief sporten is dat geen probleem. Wil je gericht trainen in hartslagzones, of wil je weten of je hart en longen goed reageren op inspanning, dan heb je meer aan een meting dan aan een schatting.

Hoe een inspanningstest werkt

Bij een inspanningstest loop of fiets je volgens een vast protocol, waarbij de belasting stap voor stap toeneemt. Op een loopband gebeurt dat door de snelheid of de hellingshoek te verhogen, op een fietsergometer door de weerstand op te voeren. Ondertussen worden je hartslag, je hartritme (vaak met een ECG) en bij een uitgebreide test ook je ademgassen gemeten.

Die laatste variant heet een CPET inspanningstest, de cardiopulmonale test. Via een masker wordt gemeten hoeveel zuurstof je opneemt en hoeveel koolstofdioxide je uitademt. Daaruit volgen je echte VO2max, je anaerobe drempel en de hartslag waarbij je lichaam overschakelt van vetverbranding naar vooral koolhydraten. Met die waarden kun je je trainingszones nauwkeurig instellen.

Waarom de loopband in een lab anders is

Een fitnessloopband is gemaakt om comfortabel en veilig te trainen. Een loopband voor medisch of wetenschappelijk gebruik moet daarnaast precies doen wat het protocol voorschrijft. Snelheid en helling moeten exact kloppen en reproduceerbaar zijn, zodat een test van vandaag te vergelijken is met een test over drie maanden. Ook moeten de apparaten gekoppeld kunnen worden aan meetsoftware en ECG-systemen, en zijn ze voorzien van extra veiligheidsvoorzieningen, zoals een valbeveiliging en een noodstop die direct reageert.

Daarom werken sportartsen, ziekenhuizen en onderzoeksinstellingen met een professionele loopband die speciaal voor testen is ontwikkeld en regelmatig wordt gekalibreerd. Alleen dan weet je zeker dat een verschil in je resultaat door jouw conditie komt en niet door het apparaat.

Voor wie is een inspanningstest zinvol?

Een test is interessant voor meer mensen dan je zou denken:

• Duursporters die gericht willen trainen op basis van hun eigen drempels.
• Sporters die na een blessure of ziekte veilig willen opbouwen.
• Mensen die (weer) gaan sporten en willen weten of hun hart goed reageert op inspanning, bijvoorbeeld boven de 40 of bij hart- en vaatziekten in de familie.
• Teams en clubs die de ontwikkeling van spelers over een seizoen willen volgen.

Twijfel je of een test bij je past, overleg dan met een sportarts of je huisarts. Bij klachten tijdens het sporten, zoals pijn op de borst of duizeligheid, is een medische keuring altijd verstandig.

Zo bereid je je voor

Kom uitgerust naar de test en train de dag ervoor niet zwaar. Eet een lichte maaltijd een paar uur van tevoren en drink voldoende. Neem je eigen sportkleding en schoenen mee, zodat je loopt zoals je normaal ook traint. En wees eerlijk over je medicijngebruik en eventuele klachten: dat helpt de begeleider om de test veilig en zinvol in te richten.

Na afloop krijg je een rapport met je waarden en vaak een advies over je trainingszones. Neem die zones over in je sporthorloge of trainingsapp, dan train je voortaan op basis van je eigen lichaam in plaats van een algemene formule.

Meten is weten, ook voor je conditie

Je loopband thuis blijft de plek waar je de kilometers maakt. Een inspanningstest laat zien wat die kilometers opleveren en waar je nog winst kunt halen. Een keer per jaar meten is voor de meeste sporters genoeg om gericht en verantwoord verder te bouwen.